Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2009

Χειμωνιάτικα περπατήματα


Στ΄αντίκρισμα της ξυλόσομπας που καίει στον καφενέ νωρίς το πρωί παρέα με τ΄άρωμα του καφέ, με μια παρτίδα τάβλι, κουβεντολόι ασταμάτητο με ούζο και μεζέ τ΄απόβραδο, σε μια στοίβα από ξύλα σκεπασμένα με μουσαμά στην αυλή του χαμηλού σπιτιού, στη μυρουδιά της καμινάδας που ντύνει με την κάπνα της τα κρύα δειλινά, αποκαλείπτεται ο χειμώνας.


Στο βάθος, έξω απ΄το νοτισμένο τζάμι, μοτίβα καϊκιών αρμενίζουν μες στο ομιχλώδες τοπίο. Δυο στάλες βροχής κυλούν κι αυλακώνουν το πρόσωπο των εραστών  που σεργιανίζουν στον παραλιακό. Τα βλέματα των περαστικών διασταυρώνονται πότε αφηρημένα, πότε αδιάφορα, συνήθως ακυβέρνητα, παραδομένα σε ταχείς βηματισμούς.


Στη γωνιά του δρόμου τους περιμένει το φρεσκοψημένο κουλούρι που δίνει το καθημερινό παρόν και γαργαλάει παιχνιδιάρικα τη μύτη. "Φρέσκο απογευματινόόό!!"φωνάζει ο κουλουράς χαζεύοντας το πιτσιρίκι που δεν μπορεί να αντισταθεί κι απλώνει το χέρι του στη λαμαρίνα. Λίγο πιο πέρα κι ο καστανάς με το σαλεπιτζή από νωρίς στο μεροκάματο. Το άρωμα από μαχλέπι που πλημμυρίζει την πλατεία σε καθηλώνει στη βιτρίνα του ζαχαροπλαστείου με το λαχταριστό τσουρέκι. 


Γεύσεις αληθινές από μήλο πασπαλισμένο με κανέλα, κονιάκ από βύσσινο και μια φλούδα πορτοκάλι ν΄αφήνει το άρωμά της στο χώρο καθώς ερωτοτροπεί με τ΄αναμμένο κούτσουρο στο τζάκι.


Αντάρα και βροχή! Το παγωμένο γκρι κυριαρχεί στο τοπίο σε μια λάμψη εκτυφλωτική μέχρι να σχίσει τον ορίζοντα μια παρέα από διαβατάρικα πουλιά.

Μέχρι ν΄αλλάξει η μέρα και να ροδίσει ο ήλιος το στερέωμα. Να σχίσει το κίτρινο της ώχρας τον ουρανό αντάμα με τα σύννεφα για να κάνει το βλέμμα να θέλει να ψάξει το θρόνο του Θεού πέρα απ΄αυτά, την ώρα του εσπερινού, τότε που ένα φυλλαράκι ξεκόβει απ΄το κλαδί για να ζωγραφίσει στο πέταγμά του στον ορίζοντα"Ο Κύριος εβασίλευσεν ευπρέπειαν ενεδύσατο..."


Καθώς αποχαιρετούμε τον Οκτώβρη και βηματίζουμε στην υποδοχή του Νοέμβρη, οι σκέψεις βρέχονται από τη ψιχάλα της βροχής , κυνηγημένες στη ψύχρα του φυσήματος του αγέρα, με τη ματιά στη θαλπωρή του κούτσουρου που καίει στο τζάκι.


Με αυτές τις σκέψεις ας είναι καλοδεχούμενος ο Νοέμβρης της βροχής και της σποράς.

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου.

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009

ΗΜΕΡΕΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΕΡΗΦΑΝΙΑΣ

Η Ελληνική Σημαία.

Το ιερό σύμβολο.

Το σύμβολο του Έθνους.

28 η Οκτωβρίου 1940!

Η Ελλάδα, ο κάθε Έλληνας όπου κι αν βρίσκεται γιορτάζει το ηρωικό ΟΧΙ στο φασισμό.

Από τον τύπο της εποχής.

Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1940.

Πορεία προς το Μέτωπο.

Ο αγώνας ξεκινά.

Ο ελληνικός λαός με ομοψυχία δίνεται στη μάχη. Προασπίζει τα ιδανικά του, τα ιερά του, την πατρίδα του. Δίνει τη ζωή του στις βουνοκορφές, στη μάχη, βάφει με κόκκινο το λευκό του χιονιού των οροσειρών της Πίνδου, με νικηφόρα πορεία.

Ο Στρατηγός Παπάγος συγχαίρει τον ένδοξο Ελληνικό Στρατό για την κατάληψη του Αργυροκάστρου. Δεκέμβριος 1940.

Ο ελληνικός λαός δυστυχεί στις πόλεις και τα χωριά, βασανίζεται ,πεινά.

Αλλά πολεμά, αντέχει και δεν κάμπτεται.

Η μεγάλη πείνα!

Ξέρει πως η νίκη δε θα αργήσει. Μπορεί και πολεμά, μπορεί και μάχεται για τη λευτεριά.

Ξέρει να δίνει το παράδειγμα ηρωισμού σε όλους τους λαούς, ώστε να ακουστεί το περίφημο:

Οι ήρωες πολεμάνε σαν Έλληνες.

ΖΗΤΩ Η 28Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940!!!

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου.

Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2009

Του Άη-Δημήτρη


Στα τελειώματα του Οκτώβρη η Θεσσαλονίκη γιορτάζει διπλά.

Η 26η του μήνα είναι ημέρα ξεχωριστή για την  πόλη  που τιμά και εορτάζει τον πολιούχο Άγιο Δημήτριο. 

Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλήτης αφού από τον τάφο του αναβλύζει μύρο.

Είναι τόσο μεγάλη η σημασία και η αξία του εορτασμού για το μήνα Οκτώβριο που ο λαός τον ονομάζει αγιοδημητριάτη μήνα.

      Ο ναός του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη. 


Μαζί με τη μεγάλη θρησκευτική γιορτή, η πόλη εορτάζει την απελευθέρωσή της από τους Τούρκους το 1912.

Συνδέονται και με τη λαϊκή παράδοση, οι δυο αυτές γιορτές, που θέλει τη χάρη του Αγίου να απελευθερώνει την πόλη, αφού θέλει τον Άη-Δημήτρη καβαλάρη στο άλογό του να τρομάζει τους Τούρκους και κείνοι να παραδίνουν την πόλη στις ελληνικές αρχές και στους Έλληνες στρατιώτες που πολέμησαν ηρωικά και μπήκαν πανηγυρικά στη Θεσσαλονίκη το βράδυ της 26ης Οκτωβρίου.


Λιθογραφία εποχής που απεικονίζει την παράδοση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους στους Έλληνες.

Μεγάλη μέρα λοιπόν αυτή της 26ης του Οκτώβρη.

Για μένα ,από τα παιδικά μου χρόνια είναι ημέρα ξεχωριστής σημασίας αφού γιορτάζει ο αδερφός μου Δημήτρης. Ο Δημητράκης μας. 

Αυτή την ανάρτηση ας τη συνοδεύουν ευχές για Χρόνια Πολλά σε όσους γιορτάζουν στη χάρη του Αγίου, σε όσους έχουν το όνομα Δημήτρης, Δήμητρα.

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου.

Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2009

Καλλίγευστοι καρποί...


Πήρε να χειμωνιάσει πια ο καιρός και οι φουφούδες των καστανάδων έχουν ανάψει για τα καλά στους δρόμους. Η ευωδιά του ψημένου κάστανου καλωσορίζει τους περαστικούς στα πεζοδρόμια και τα συναπαντήματα των δρόμων δίχως να τους αφήνει ασυγκίνητους. Αγαπημένος καρπός, πολύτιμο δώρο της φύσης που κατεβαίνει από τα βουνά, το θρεπτικό καστανάκι κυριαρχεί στις γεύσεις του χειμώνα.

Είναι αυτό που πολλά κρύα βράδια- χρόνια τώρα - έχει αρωματίσει ζεστά τη σπιτική θαλπωρή, μαζεύοντας την οικογένεια γύρω απ΄το μαγκάλι.Ή που άλλες φορές πάλι, γίνεται αφορμή για μια βόλτα στους καστανιώνες ώστε να πλημμυρίσει η ματιά από κιτρινοπράσινα και να γεμίσει η μύτη από αισθαντικά αρώματα.

"Η καστανιά λέγεται και αρτόδεντρο. Το αρτόδεντρο είναι τροπικό και κατάγεται από την Ωκεανία. Φτάνει μέχρι τα 30μ. έχει φύλλα μεγάλα και πλατιά. Αποτελεί ένα από τα πιο χρήσιμα δέντρα, αφού τα πάντα πάνω της-φύλλα, καρπός, φλούδα-μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να θεραπεύσουν ή να ανακουφίσουν από πολλές ασθένειες"σημειώνουν οι εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες. 

Όπως και να΄χει το κάστανο είναι δεμένο με τη ζωή μας. Κυριαρχεί στις αγαπημένες αυθεντικές γεύσεις, γίνεται λαχταριστό γλυκό, γέμισμα κορμού, κομπόστα, και βουτηγμένο σε λιωμένη σοκολάτα γλυκαίνει αμαρτωλά τον ουρανίσκο μας. Συμπληρώνει την παραδοσιακή μαγειρική που το θέλει στη γέμιση παρέα με το ρύζι, το κουκουνάρι, τη σταφίδα. Γίνεται τρατάρισμα καλοδεχούμενο για τους καλαντιστές των μεγάλων γιορτάδων " ...φέρε πανέρια κάστανα, πανέρια λιφτουκάρια, φέρε και το γλυκό κρασί να πιουν τα παλικάρια..".

"Έχει τον τρόπο του" το κάστανο να μπαίνει στη ζωή μας και μέσα από το λόγο. "Δε χαρίζει κάστανα", "Ποιος θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά" "Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει". λέει ο λαός κατά περίπτωση μα...και το κάνει στίχο για να το τραγουδήσει "Μάτια σαν τα κάστανα μ΄έβαλαν στα βάσανα/κι όλο από την πόρτα σου θέλω να περνώ...".

Όπως και να΄χει, το θρεπτικό καστανάκι νοστιμεύει τις χειμωνιάτικες μέρες. Ζεστό, ξεροψημένο, βραστό, μα και ωμό, είναι λατρεμένο απ΄όλους. Ας έχει κρύο, ας ψιλοβρέχει, ας στριφογυρίζουν  απ΄το φύσημα του αέρα ξερά φύλλα στο δρόμο, ο καστανάς επιμένει με το σακάκι και την τραγιάσκα να στέκει στη φουφού του χαράζοντας κάστανα, να τα ψήσει και να χορτάσει με τη νοστιμιά το διαβάτη του χειμώνα, να τον παρηγορήσει γλυκά στα κρύα περπατήματα, σιγοτραγουδώντας: 

"Το κάστανο θέλει κρασί/και το καρύδι μέλι/και το κορίτσι φίλημα/πρωί και μεσημέρι..."

Μέρες του φθινόπωρου, του κιτρινοκαφέ, της πρώτης ψύχρας, της πρώτης βροχής αντάμα με τη γιορτή του κάστανου σε όλη την Ελλάδα. Περίπατος στους καστανιώνες, ψητά καστανάκια λαχταριστά, αλλά και βραστά, γλυκά από κάστανο, μαρμελάδες και μπόλικο κρασί σε μια απλόχερη προσφορά δεμένη με ήχους παραδοσιακής μουσικής και χορευτικές φιγούρες ζωντανεύουν στις πλατείες του κάθε τόπου που γιορτάζει το κάστανο.

Κι οι φουφούδες ανάβουν...

Μαριάνθη Βάμβουρα- Γιάνναρου

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2009

Αγγελική Βαρελλά, μία από τις κορυφαίες της παιδικής λογοτεχνίας.


Ξανά για βιβλία ο λόγος μόνο που τούτη τη φορά είναι βιβλία σημερινά, σύγχρονα και ανήκουν στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας.Βιβλία, γραμμένα για παιδιά λοιπόν που μπορεί να φέρουν στο νου μας τη σύγκριση με τα όποια αντίστιχα αλλοτινών καιρών. Είναι τεράστια η σημερινή βιβλιοπαραγωγή για τα μικρά παιδιά και πολύ ελπιδοφόρα αφού καθημερινά πληθαίνουν οι καλοί παραμυθάδες που δίνουν τις ιστορίες τους με τον πιο ευχάριστο τρόπο. Ιστορίες μέσα στο χώρο των παιδικών ενδιαφερόντων, που προσφέρουν αισθητική απόλαυση και αναγνωστική ευχαρίστηση, που παροτρύνουν τα παιδιά να γίνουν δημιουργικοί αναγνώστες.

Αυτό ισχύει και για τα δύο πρόσφατα βιβλία της πολυαγαπημένης συγγραφέα των παιδιών Αγγελικής Βαρελλά. Ας τα γνωρίσουμε:

Ο Μιχάλης ήξερε να ζωγραφίζει κάτι τεράστιους και πολύχρωμους ήλιους. Οι ακτίνες τους γέμιζαν το χώρο του έφταναν μέχρι και τις ρόδες στο ποδήλατό του.

«Ήμουν μικρό παιδάκι,

με καθαρή καρδιά,

είχα τ’όνειρό μου

το ποδήλατό μου,

κι όλα έμοιαζαν σωστά.»

Το ποδήλατο του Μιχάλη αυτό το αγαπημένο, μαζί και του παππού που συμμεριζόταν απόλυτα αυτή τη λατρεία, ήταν το κέντρο του κόσμου. Κι η βόλτα τους, ξεκινά…

Μέσα από την ιστορία βγαίνουν μηνύματα σεβασμού προς το περιβάλλον, της σωστής οδικής συμπεριφοράς αλλά και της ομορφιάς του απλού, του ελάχιστου.

Πώς μπορεί να ταιριάξει ένα σκανταλιάρικο γατάκι με μια μπάλα και ένα γήπεδο την ώρα μάλιστα ποδοσφαιρικού αγώνα;

«Το γατάκι δοκίμασε να περάσει κάτω από τα κάγκελα. Ζορίστηκε λίγο, αλλά τα κατάφερε. Μπροστά του ανοιγόταν ένας μακρύς διάδρομος που έβγαζε στο γήπεδο. Αλλά το γατάκι δεν το ήξερε αυτό…Η περιπέτειά του μόλις ξεκινά…»

Τα βιβλία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Περιλαμβάνονται στη σειρά «Πετάει, πετάει» και αναφέρονται σε παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας(Α΄και Β΄ τάξη Δημοτικού).

Καλογραμμένα, με διάχυτο το χιούμορ που πηγαία χαρακτηρίζει την πολυβραβευμένη Αγγελική Βαρελλά, με πλούσια και χαρούμενη εικονογράφηση, γεμάτα χρώμα, έρχονται να φωτίσουν το παιδικό μυαλουδάκι και να προσφέρουν τη χαρά και την πληρότητα της ανάγνωσης στους μικρούς αναγνώστες που πρωτοξεκινούν την προσπάθεια να διαβάσουν μόνοι τους ένα λογοτεχνικό βιβλίο κατάλληλο για την ηλικία τους.

Αφορμή για τούτη την αναφορά έγινε η χαρά που ένιωσα όταν πριν λίγες μέρες παρέλαβα με το πρωινό μου ταχυδρομείο ένα φάκελο από την αγαπημένη μου Αγγελική, την Αγγελική της καρδιάς μας. Είχε μέσα αυτά τα βιβλία με αφιέρωση στους δυο μικρούς μου γιους και μια αλφαβήτα για μένα με την ευκαιρία της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα.

Τώρα, πόσο εύκολο είναι να κλείσει κανείς μέσα σε λίγα λόγια το μεγάλο κεφάλαιο της παιδικής λογοτεχνίας Αγγελική Βαρελλά, δυσκολεύομαι να το προσδιορίσω. Μπορώ να πω με βεβαιότητα όμως πως είναι μια παραμυθού που κρατά με πάθος την πένα. Εμπνευσμένη, ακούραστη, γεμάτη χιούμορ και αισιοδοξία. Είναι η Αγγελική που όταν μιλάμε στο τηλέφωνο για τα μικροκαθημερινά, τα κάνει να φαίνονται μια ομορφιά. Που νοιάζεται όχι μόνο για τα παιδιά και εγγόνια της, αλλά για όλα τα παιδιά του κόσμου. Είναι η Αγγελική Βαρελλά που δεν προλαβαίνει να αδειάσει τη βαλίτσα της αφού -όταν δε γράφει- ταξιδεύει για να συναντά τους μικρούς αναγνώστες στα σχολεία τους, σε βιβλιοθήκες ,οπουδήποτε.

Η συγγραφέας στο στοιχείο της...μέσα σε τάξη, ανάμεσα σε μαθητές.

Αυτά από μένα και τούτα από το βιογραφικό της επιλεκτικά.

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1930. Μεγάλωσε στην Αθήνα. Είναι πτυχιούχος του Ιστορικού-Αρχαιολογικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών. Για πρώτη φορά ασχολήθηκε με το παιδικό βιβλίο το 1966 και έκτοτε είναι αφοσιωμένη στο λογοτεχνικό αυτό είδος, με έντονη παρουσία σε όλες τις εκδηλώσεις (σχολεία, συλλόγους γονέων, δήμους, βιβλιοθήκες κτλ.) που γίνονται για το παιδί και το παιδικό βιβλίο όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε όλη την Ελλάδα. Έχει βραβευτεί από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και το Υπουργείο Παιδείας για τα αναγνωστικά που έγραψε για τα παιδιά του δημοτικού σχολείου. Μετέφρασε και διασκεύασε στα ελληνικά πολλά ξένα βιβλία και συνεργάστηκε με την ελληνική ραδιοφωνία, την τηλεόραση, τα περιοδικά "Ερυθρός Σταυρός", "Συνεργασία", "Το Ρόδι" κ.ά. Έργα της (σκετς και λοιπά θεατρικά) παίζονται στα σχολεία. Είναι πρόεδρος της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς και μέλος α) της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, β) του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, γ) της Λέσχης Μελέτης και Έρευνας της Παιδικής Λογοτεχνίας Διαδρομές (και υπεύθυνη ύλης του ομώνυμου περιοδικού). Το βιβλίο της "Η Ελλάδα κι εμείς" αναγράφηκε στον Τιμητικό Πίνακα (1968) της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίων για τη Νεότητα (ΙΒΒΥ). Το βιβλίο της "Φιλενάδα, Φουντουκιά μου" κέρδισε έναν από τους τρεις επαίνους του Διεθνούς Βραβείου Παιδικής Λογοτεχνίας Janusz Korczak (1985) στην Πολωνία. Προτάθηκε για το σύνολο του έργου της από τον κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου για το Βραβείο Άντερσεν το 1990.

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου


Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2009

ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ


ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 

Με αυτόν τον τίτλο παρουσιάζεται το μόλις σαράντα σελίδων βιβλίο ανάγνωσης των μαθητών των δημοτικών σχολείων σχεδόν οκτώ δεκαετίες πίσω .

Ολιγοσέλιδο, δεμένο με χαρτόνι κι από πάνω κολλημένη η μοναδική χρωματιστή εικόνα ,στο εξώφυλλο.

Στο εσωτερικό, τα κείμενα πλαισιώνουν λιτές ασπρόμαυρες ζωγραφιές.

Δια χειρός Φώτη Κόντογλου η εικονογράφηση.  


Στην πρώτη σελίδα μάς υποδέχεται εικόνα φυσικής ζωής και παίρνουμε τις πληροφορίες:

"ΜΕΡΟΣ Β΄, ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ ΑΕ" 


Στο πίσωμέρος της σελίδας η

"ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ"

Περί εγκρίσεως διδακτικών βιβλίων προς χρήσιν των μαθητών των δημοτικών σχολείων.

Υπογράφει ο Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Π. Πετρίδης.


Παίρνουμε τις πληροφορίες πως πρόκειται για τη δεύτερη έκδοση  και βλέπουμε τις σφραγίδες του εκδοτικού οίκου και της επιτροπής.

Συντακτική Επιτροπή: Δ. Ανδρεάδης, Α. Δελμούζος, Π. Νιρβάνας, Ζ. Παπαντωνίου, Μ. Τριανταφυλλίδης.

Εν Αθήναις τη 23/29 Αυγούστου 1932, γράφει πάνω δεξιά.  

 Ο μαθητής σημειώνει στο πρώτο μάθημα: 3/10-52

Δυσκολεύομαι λίγο να το συνδέσω χρονικά αφού πρόκειται για το δεύτερο μέρος και περιλαμβάνει θέματα της άνοιξης και του θέρους. Ας είναι. 

Τα κείμενα υπερτερούν των ποιημάτων. Κάποια φέρουν τις υπογραφές των Ζ. Παπαντωνίου,Γ.Βιζυηνού, Αλ.Πάλλη, Αγγ. Βλάχου, Κ.Παλαμά, τα περισσότερα είναι ανυπόγραφα.  Φυλλομετρώντας τις σελίδες, λίγο πιο κάτω διαβάζουμε το ανυπόγραφο ποίημα "Η Βάσω". Αξίζει να προσέξουμε και την ορθογραφία.


Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε πάλι την απόφαση και παίρνουμε πληροφορίες εμπορικής φύσεως.

"ΤΙΜΗ ΑΔΕΤΟΥ 8,90 (ΔΕΔΕΜΕΝΟΝ ΔΡ. 3 ΕΠΙ ΠΛΕΟΝ)

Αριθ. διατιμήσεως και αδείας κυκλοφορίας 930-21-1-33

Και βέβαια η τιμή αλλάζει όταν το προϊόν πωλείται μακράν του τόπου εκδόσεώς του.

Θέλησα να κάνω την παρουσίαση αυτού του βιβλίου με αφορμή την "Ημέρα του Εκπαιδευτικού " που τιμάται στις 5 του Οκτώβρη.

Του εκπαιδευτικού που καταθέτει την ψυχή του, βγάζει την καρδιά του και την ακουμπά στα θρανία των μαθητών του, ώστε τα μικρά παιδιά που έχει στα χέρια του, να μάθουν πώς να προσεγγίζουν τη γνώση. 

Δε θα κάνω λόγο το ρόλο του εκπαιδευτικού και την προσφορά του,από εδώ.

Εξάλλου πιστεύω πως ο καθένας μας που υπήρξε μαθητής γνωρίζει καλά και έχει δώσει τη θέση που ταιριάζει στο δάσκαλό του.

Αφιερώνω όμως την ανάρτηση τούτη σε κείνους τους εκπαιδευτικούς των πέτρινων χρόνων, που με ελάχιστα μέσα ανάστησαν ανθρώπους , διαμόρφωσαν συνειδήσεις, ενέπνευσαν  και συνέβαλαν στη μόρφωσή τους. 

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου


Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2009

Τρίτη Ηλικία

Με τον ερχομό του Οκτώβρη στην πρώτη του μέρα η ανθρωπότητα γιορτάζει την «Τρίτη ηλικία». Αυτά τα περήφανα γηρατειά όπως συνηθίζεται να αποκαλούνται που φέρουν την πείρα της ζωής και προσπαθούν να κρατήσουν όρθιους τους ώμους τους με αξιοπρέπεια. Οι περισσότεροι γιαγιάδες και παππούδες, άλλοι καλοστεκούμενοι και καλοδιατηρημένοι όπως λέμε και άλλοι σκυφτοί και κουρασμένοι. Όλοι όμως γεμάτοι από χαρές, βάσανα αγώνες, βιώματα πολυποίκιλα. 


"Τέκνον, αντιλαβού εν γήρα πατρός σου και μη λυπήσεις αυτόν εν τη ζωή αυτού."

Σ.Σειρ.3,12-13

Οι άνθρωποι μιας προχωρημένης ηλικίας είναι σαν το «παλιό καλό κρασί» που όσο περνάει ο καιρός τόσο πολυτιμότερο γίνεται. Ωριμάζει, βγάζει τα αρώματά του, στρογγυλεύει η γεύση του. Αυτό γίνεται και με τους ηλικιωμένους. Ωριμάζουν στην ψυχή και το νου έτσι που να βγαίνει η γνώση από το μυαλό τους σαν απόσταγμα που λαμπυρίζει. Μπορούν να συμβουλέψουν αποτοξινωμένοι από πάθη, κακίες, μικροπρέπειες. Έχουν να πουν, να διηγηθούν, να καταθέσουν μια ζωή. Γιαυτό και τους αξίζει χώρος να αναπνεύσουν, να ψυχαγωγηθούν, να νιώσουν πως είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και όχι στο περιθώριο.Εικόνες γερόντων παραμελλημένων με έκδηλο στο πρόσωπό τους το μαρασμό, την απογοήτευση την παραίτηση δεν τιμούν κανέναν. 

"Μη ατιμάσεις άνθρωπον εν γήρα αυτού και γαρ εξ ημών γηράσκουσιν."

Σ.Σειρ.8,6

Τώρα που γράφω τούτες τις σκέψεις, έρχονται στο νου μου κάποιες φιγούρες γερόντων που με προκαλούν να κάνω λόγο τη μοναξιά τους. Φιγούρες σαν της κυρα-παπαδιάς από τον Πόντο που με καλημέρισε στο Φαρμακείο της γειτονιάς δίχως να με ξέρει, μα με βρήκε χαμένη στις σκέψεις μου κι απάντηση δεν πήρε. Με συνέφερε όμως η επιμονή και το παράπονό της σαν την άκουσα να με ρωτά: «Γιατί δε με καλημερίζεις;» Χαμογέλασα και της έδωσα όλον το χρόνο να μου πει για τη ζωή της, πώς ήρθε πρόσφυγας από την Τραπεζούντα, πώς…πώς…πώς…και το συγκλονιστικότερο πως ήταν μάνα εννιά παιδιών με καλές δουλειές και καλές σπουδές μόνο που ήταν μόνη πια. Δίχως ένα κοντά της στα προχωρημένα γεράματά της.

Η μοναξιά αντάμα με τη δίψα για λίγη κουβέντα, για ένα χαιρετισμό δε σταματά όμως εδώ. Κάνοντας μια βόλτα στα ορεινά χωριά μας τη συναντούμε στα πρόσωπα των γιαγιάδων που κάθονται άλλοτε μόνες, σιωπηλές στο κατώφλι του σπιτιού τους και άλλοτε δυο-τρεις μαζί να σπάει ο νταλκάς της μοναξιάς. Εκεί είναι που στο αντίκρισμα του περαστικού λαμπυρίζει το πρόσωπό τους στη λαχτάρα ενός χαιρετισμού.

"Νεότης τελεσθείσα ταχέως πολυετές γήρας αδίκου."

Σ.Σολ.4,16

Θεσμοί όπως τα ΚΑΠΗ και προγράμματα όπως «Βοήθεια στο σπίτι» δίνουν αισιόδοξα μηνύματα κοινωνικής πρόνοιας.Αλλά κι ένα ζεστό βλέμμα από καρδιάς, ένα χάδι, λίγος χρόνος για κουβέντα προς τους δικούς μας ηλικιωμένους καθημερινά δίνουν μερίδιο ανθρωπιάς πολύτιμο, αντίδωρο αναγνώρισης και ευγνωμοσύνης.

Με τον ερχομό του Οκτώβρη λοιπόν, της καρδιάς του Φθινόπωρου-σα να΄ναι και λίγο συμβολικό-τιμούμε τους ηλικιωμένους.
Πρόσωπα -όπου υπήρξαν και υπάρχουν στο ρόλο τους- που γεμίζουν την καρδιά με αγάπη, φέρνουν ευχάριστες θύμησες, αίσθηση θαλπωρής και γλύκας, φιγούρες ζεστής αγκαλιάς, τρυφερού λόγου, ψιθυρίσματος ατέλειωτων ιστοριών πάνω στα γόνατα.

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου


Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2009

Σάπων αρωματικός


Θέλω να ταξιδέψουμε χρόνια πίσω,στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου.

Τότε που η ναυτιλία, το εμπόριο και η βιομηχανία ανθούν στο Πλωμάρι.

«…την κοινότητα Ποταμού, ης οι κάτοικοι ευθύς εξαρχής μετ΄απαραμίλλου δραστηριότητος και θαυμασίας νοημοσύνης εις την ελαιοπαραγωγήν, την ναυτιλίαν, το εμπόριον και την βιομηχανίαν επιδοθέντες, κατόρθωσαν εντός βραχέος χρονικού διαστήματος ν΄αναδείξωσιν αυτήν, ως την μάλλον εμπορικήν και βιομηχανικήν πόλιν της νήσου μετά την Μυτιλήνην.» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η «Συνοπτική Ιστορία και Τοπογραφία της Λέσβου» του Οικονόμου Τάξη κατά το 1909.

«Ποταμός» ονομαζόταν το σημερινό Πλωμάρι πριν το 1843 χάρη στον ποταμό Σεδούντα που το διασχίζει και το χωρίζει στα δύο.

Τότε που το Πλωμάρι πέρα από τις ποτοποιίες που παρήγαγαν το φημισμένο ούζο, διέθετε 12 σαπωνοποιεία ,10 ελαιοτριβεία ,1 υδραυλικό αλευροποιείο ,2 πυρηνεργοστάσια και 2 ατμοκίνητα ελαιοτριβεία ταλκ.

Θα παραμερίσω όλα τα άλλα και θα σταθώ στο σαπούνι που κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά και ταξιδεύει από τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο μέχρι τις Ινδίες και τη Μεγάλη Βρετανία αποκτώντας παγκόσμια φήμη για την ποιότητά του που εκτινάσσει την εξαγωγή στα 65 – 70.000 καντάρια περί τα 1889 για να ελαττωθεί στα 30 – 35.000 στα 1909.

Ειδικότερα θα κάνω λόγο για ένα εξαιρετικό σαπούνι, παρασκεύασμα του οίκου αρωματικής σαπωνοποιίας Μεταξά.Το φαρμακευτικό σαπούνι GOUDRON.

Το χαρτί έγινε ένα σώμα με το σαπούνι στο πέρασμα του χρόνου και άφησε τα σημάδια του.

Τα πατήματα του χρόνου και στο χαρτί περιτύλιγματος, το οποίο αναφέρει στο πάνω μέρος:

GOUDRON

Ειδικός σάπων πυτιρίδος και τριχοπτώσεως


Ενώ στο κάτω οι πληροφορίες εξειδικεύονται:

"De savon Dulcifie au Lanoline est garanti et fabrique selon les prescriprions de la pharmacopee

ΧΡΥΣΟΥΝ ΒΡΑΒΕΙΟΝ 1952,53,54

ΧΡΥΣΟΥΝ ΜΕΤΑΛΛΙΟΝ ΑΘΗΝΑΙ 1906

ΒΑΡΟΣ ΚΑΘΑΡΟΣ 80 ΓΡ. ΠΕΡΙΠΟΥ"


Στο πλάι διαβάζουμε την ταυτότητα της επιχείρησης:

ΑΡΩΜΑΤΙΚΗ ΣΑΠΩΝΟΠΟΙΪΑ

ΦΡΙΞΟΣ Α. ΜΕΤΑΞΑΣ

ΠΛΩΜΑΡΙ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΟΙΚΟΣ ΙΔΡΥΘΕΙΣ ΤΩ 1892


Πρόκειται λοιπόν για το φαρμακευτικό σαπούνι GOUDRON με τη χαρακτηριστική μυρωδιά και το καφετί χρώμα με τα άριστα αποτελέσματα κατά της τριχόπτωσης και της πυτιρίδας.

Η παραγωγή εκλεκτού σαπουνιού όμως δε σταματά στο GOUDRON.



Μεταξύ άλλων είναι και το αρωματικό σαπούνι πολυτελείας VICTORIA.
Η πολυτελής κασετίνα με το αρωματικό σαπούνι VICTORIA των 90 γρ. έκαστο.

Άποψη του Πλωμαριού από την ενορία της Αγ. Παρασκευής προτού γίνει ο παραλιακός δρόμος,(πριν το 1930), με τα πετρόχτιστα κτίρια και τα φουγάρα ως αδιάψευστοι μάρτυρες του μεγαλείου της βιομηχανικής άνθισης αλλοτινών καιρών.

Τα χρόνια περνούν...
Οι άνθρωποι φεύγουν...
Τα δημιουργήματά τους τις περισσότερες φορές μένουν για να θυμίζουν!!
Όπως θυμάμαι αχνή φιγούρα το Φρίξο Μεταξά να περνά κάθε βράδυ από το μαγαζί μας -το μαγαζί του πατέρα μου- για να αγοράσει τα τσιγάρα του.
Όπως θυμάμαι τις κασετίνες με τα σαπούνια Μεταξά στα ράφια απομεινάρια του εμπορικού τμήματος στο μαγαζί.
Όπως θυμάμαι τη μυρωδιά του GOUDRON κάθε φορά που το χρησιμοποιούσε ο πατέρας μου και μου μιλούσε για την εξαιρετική του ποιότητα.

Τώρα πια οι κασετίνες που απόμειναν, στέκουν ως συλλεκτικά κομμάτια απείραχτα, για να φέρνουν στο νου έργα και ημέρες ανθρώπων μέσα από το άρωμα σαπουνιού...

Μαριάνθη Βάμβουρα-Γιάνναρου

Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009

Του Σταυρού στην Αγιάσο...

Ξημερώνει του Σταυρού και φέτος. Μεγάλη μέρα, αυστηρή νηστεία για τους Χριστιανούς.
Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Σταθμός στο χρόνο και ευλογημένη αφετηρία για όσους δουλεύουν τη γη, μα και για τους ναυτικούς αφού τα χρόνια τα παλιά έδεναν τα ιστιοφόρα τους και σταματούσαν τα μακρινά ταξίδια. «Του Σταυρού, σταύρωνε και δένε».
Στα μισά του Σεπτέμβρη όλα αυτά, τώρα που γαληνεύει η κάψα του καλοκαιριού, για να βγάλει η γη το μεδούλι των καρπών της με τ’ άρωμα του σταφυλιού και τη μεθυστική γλύκα του μούστου. 

Τέτοια μέρα, άμα τύχει και τα βήματά σου σε οδηγήσουν στην Αγιάσο, μεθάς από τις μυρωδιές και τα πορτοκαλοκίτρινα της φύσης. Νιώθεις όλα τα αρώματα να σ’ αγγίζουν, καθώς σε δροσίζει το φθινοπωρινό αέρι. Η μέρα του Σταυρού στην Αγιάσο, χρόνια τώρα, έχει κάτι το ιδιαίτερο. 
Οι παιδικές μου θύμησες με πάνε πίσω σε κάποια βροχερά πρωινά που ξεκινούσαμε αχάραγα ακόμη από την κεντρική πλατεία στο Πλωμάρι πλήθος πιστών με ναυλωμένα ,ειδικά για τη μέρα αυτή, λεωφορεία. Με υπομονή αλλά και με λαχτάρα στεκόμασταν στη σειρά, μέχρι να ακούσουμε το όνομά μας, για να επιβιβαστούμε. 

Όταν φτάναμε, οι πρώτες αχτίδες που φώτιζαν στο λυκαυγές, καθώς ανηφορίζαμε για την Παναγιά, έφταναν να μας αποζημιώσουν. Με δέος η ματιά έπεφτε στο μεγάλο Σταυρό που ορθωνόταν στο κέντρο του ναού, περιτριγυρισμένο απ’ τους βασιλικούς. Το λουλούδι του Σταυρού με το παντοτινό άρωμα. «Βασιλικός κι αν μαραθεί τη μυρωδιά την έχει…».

Το εξωτερικό του ναού της Παναγίας στην Αγιάσο που ορθώνεται από το 1815. Πανελλήνιο προσκύνημα.

Κι ύστερα με ένα κλωνάρι βασιλικού στο χέρι κατηφορίζαμε για τ’ Αγίασμα. Την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής. Άλλο μεγαλείο! Εκεί όσοι βρισκόμασταν στρώναμε και την υφαντή μεσάλα με τα καλούδια της νηστείας. Με δέος αφήναμε να πέσει στις χούφτες μας αγιάσμα, δροσιζόμασταν από το γάργαρο νερό και γευόμασταν τους καρπούς του βλογημένου τόπου. Γνήσιες γεύσεις, ελληνικές, αυθεντικές. Τα πρώτα φρέσκα καρύδια, τα υπέροχα ξινόμηλα της εκλεκτής, μοναδικής και καθ΄όλα υγιεινής αγιασώτικης ποικιλίας, βανίλιες, αχλάδια, τα καλά του Θεού.

Μικροπωλητής με τα αγαθά της αγιασώτικης γης. Κάστανα, μήλα, ρίγανη, αρωματικά βότανα.

Σαν είχαμε την τύχη να μας περισσέψει λίγος χρόνος περπατούσαμε στα πλακόστρωτα σοκάκια, για να απολαύσουμε από την αυλή της Αγίας Παρασκευής, το χωριό μπροστά με τις κεραμοσκεπές αντάμα με τα δέντρα.

Η παραδοσιακή Αγιάσος περιτριγυρισμένη στην πορτοκαλοκίτρινη ομορφιά του Φθινόπωρου.

Καθώς κατηφορίζαμε το πλακόστρωτο, παιχνίδιζαν στα μάτια οι σταγόνες της βροχής πάνω στις φυλλωσιές σε όλους τους τόνους του πράσινου με τη μυρουδιά της βρεγμένης πρασινάδας να χαϊδεύει τη μύτη μας. Παίρναμε πια το δρόμο της επιστροφής χορτάτοι από φύση, ευωδιά και γεύση των καρπών της γης, ευλογία Θεού στην Αγιάσο!

                   Τα πήλινα! Ξεχωριστή αγιασώτικη τέχνη!   

Δεν ξέρω τι μ’ έπιασε.
Σίγουρα πάντως μια γλυκιά νοσταλγία με ξαναπήγε με τις θύμησες στην πλακόστρωτη μοσχοβολιστή Αγιάσο, στην πόρτα της Παναγίας μπροστά, για να υποκλιθώ με το νου.


Φαίνεται πως όσα χρόνια κι αν περάσουν τα αισθήματά μου για αυτή την ημέρα μένουν αναλλοίωτα και με κάνουν να έχω ψηλά τη μέρα του Σταυρού μέσα μου. Γιαυτό και διάλεξα να μοιραστώ μαζί σας αισθήματα, θύμησες και σκέψεις από παλιότερο δημοσίευμά μου στο ΕΜΠΡΟΣ για τη μέρα του Σταυρού στην Αγιάσο... 

Μαριάνθη

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2009

Φθινοπωριάζει...

          Σκίζει η πλώρη τα νερά...με το "Ασπασία" να δεσπόζει έτοιμο να ταξιδέψει σε κοντινές θάλασσες τους παραθεριστές.

Ξεπρόβαλε ο Σεπτέμβρης  από χτες που  μας φέρνει το Φθινόπωρο με τα βουρκώματα του ουρανού και το δροσερό του αγέρι. 

Καιρός της ανασύνταξης, που μας μαζεύει όλους σιγά σιγά γεμάτους από τους θησαυρούς του Καλοκαιριού.

Ταξιδέψαμε, μας ξελόγιασε το θέρος με τα πλανέματα της φύσης του, μας έλουσε στο φως του ήλιου του και στην αρμύρα της θάλασσάς του.

Τώρα  στον αποχαιρετισμό του και στο ατένισμα της νέας εποχής διαλέγω να μοιραστώ μαζί σας ελάχιστα από τα καθημερινά καλοκαιρινά μου αντικρίσματα στο Πλωμάρι. 

Είναι εικόνες που είχα μπροστά μου με το που άνοιγα τα μάτια μου.

Αυτές που με περιβάλλουν από την ώρα που γεννήθηκα και τώρα πια απολαμβάνω κάθε που βρίσκομαι στο σπίτι μου στο Πλωμάρι.

Εικόνες που ποτέ δεν χόρτασα παρόλο που χρόνια τώρα στέκομαι αμίλητη και τις θωρώ για ώρες μήπως και τις χορτάσω και τις φυλακίσω στο νου μου.

    Αχνοφαίνονται στο βάθος τα παράλια της Μικρασίας.

Μάταιη η προσπάθεια.

Γιαυτό και γω τις φωτογράφισα τη μέρα που έφευγα σα κομμάτι του θησαυρού του τόπου μου που θα με συντροφεύει και θα με ξεκουράζει όποτε ανατρέχω σε αυτές.

    Κάπου-κάπου κρυβόταν ο ήλιος στα παιχνιδίσματά του...

Στα τελειώματα αυτής της εξομολόγησης, αφιερώνω τούτη την πρώτη της νέας εποχής ανάρτηση στην αδερφή μου Δέσποινα ως ελάχιστο αντίδωρο του ωκεανού της αγάπης με την οποία μας περιέβαλε, μας αγκάλιασε και έλαμψε τις διακοπές μας.

Φθινοπωριάζει λοιπόν!! 

Και έρχονται άλλες χαρές! Αυτές της ζεστασιάς του λόγου, του ανταμώματος της σκέψης μας, της σταθερής επικοινωνίας, της καλής παρέας.

Καλές αντάμωσες!! 

Μαριάνθη